Dijital dünyada güven enflasyonu

Dijital dünyada varlık sürdürüyorsan fark ettiğin bir şey olmalı; güvenin değeri giderek düşüyor, hemen hemen her şey bir tür onay mekanizmasından geçiriliyor.

Bir profilin yanındaki onay rozetinden kullanmayı düşündüğün bir uygulamanın aldığı değerlendirme ya da en basitinden izlediğin bir videonun daha önce kaç kişi tarafından izlendiğine bakmak başta sana güven veriyor fakat sunduğu şey yalnızca sanal güven göstergesi. 

Bu sembollerin hizmet ettiği tek bir nokta var; insanların zihninde bu doğru olmalı” hissini yaratmak. Fakat ürünün ya da içeriğin ardından gerçek güvenilirliği kimse garanti etmiyor / edemiyor.

Güven enflasyonu buradan kaynaklanıyor. Nasıl ki tedavülde olan para değer kaybettiğinde piyasada elden ele dolaşan para miktarı artarsa dijital dünya da gerçek güven azaldığında daha fazla sembolik gösterge kendini göstermeye başlıyor. Bu doğrulama rozetleri olabilir, yıldızlı puanlama sistemleri olabilir, takipçi sayısı olabilir, izleme miktarı olabilir, bırakılmış yorumların çokluğu olabilir…

Bunların hepsinin manipüle edilebilir olma ihtimali, kimin ve hangi ürünün / hizmetin / servisin gerçekten güvenilir olduğunu anlamayı zorlaştırıyor. Dolayısıyla kafanın içinde oluşan bu karmaşa nedeniyle doğru bilgiyi ayırt edebilmek için daha fazla çaba göstermen, daha fazla zaman harcaman ve daha dikkatli karar vermen gerekiyor.

Tanıdık senaryolardan bahsetmek isterim; sosyal medyada çok takipçiye sahip olmak artık güvenilirlik belirtisi değil örneğin. Bazı platformlarda sahte satışlar ve sahte yorumlarla tüketici algısı değiştirilip ürünlerin puanları yükseltilebiliyor, kötü veya olumsuz olarak tanımlanan geriye atılarak görünmez kılınabiliyor.

Bir de işin içine yapay zeka uygulamaları girdi. Bir yandan sahte puanlamalar manipülatif içerikler ve sahte yorumlar yapay zeka yardımıyla tespit edilip elimine edilmeye çalışılıyor, öteki taraftan yine yapay zeka yardımıyla üretilen içerikler, deepfake videolar ve yorumlar gerçeği oldukça gerçekçi biçimde taklit ediyor. Yapay zeka o kadar gerçekçi sonuçlar üretiyor ki, gerçekle gerçek olmayanı ayırt etmek insan gözü için artık bir yıl öncesine göre daha zor.

İşte bu aşamada ödediğin güven vergisi de artıyor. Bu bir kişiye, platforma, markaya ya da sisteme güvenmek için eskisinden daha fazla araştırma ve sorgulama yapmak ve farklı kanallardan doğrulama yapmayı gerektiriyor.

Yani aslında güven ucuzluyor ve birine güvenmenin maliyeti artıyor.