Arkadaşlarımdan, podcastlerden hatta sit-com videolarından sıklıkla duyduğum yeni bir kavram var; situationship.
İlişki de değil, arkadaşlık da; arada bir yerlerde bir şey.
Popüler kültürün ortaya attığı bir şey gibi görünüyor; kkimisi buna kaçıngan bağlanma diyor, kimisi modern romantizm olarak da tanımlıyor. Bu kaçınganlık hali bir yandan ilişkinin taraflarına özgürlük vaadediyor, bir yandan ilişkinin devamı için gerekli olan sorumluluklardan feragat etmeyi haklı çıkarıyor.
Bir tür arada kalma hali olarak tanımlayabileceğimiz bu durum, ilişkinin taraflarına kendi çıkarlarına ve beklentilerine göre bir tür konfor alanı sunuyor.
Kendini bugün pek hatırlamak istemediğim birinin sözleri kulağımı dolduruyor; Beklenti = Hayal kırıklığı.
Peki situationship kavramı gerçekten hangi arzın talebi, nasıl ortaya çıktı ve neye evrildi?
Situationship ve hayatımıza girişi
Situationship’in kısa tanımı, iki kişinin adını koymadan birliktelik yaşaması durumu olarak yapılabilir. Bu durum romatik olabilir, kısmen duygusal olabilir hatta cinsel olabilir.
Herhangi etiket yok, beklentiler sözsüz, gelecek planlı yok ya da nadir. Yani bir ilişkiyi devam ettirmek için gösterilmesi gereken emek olmamasına rağmen, bir ilişki kadar duygusal etki bırakabilecek kadar tuhaf, sürüncemeli, sorularla dolu gri bir bölge.
Situationship’in insanların hayatında daha fazla yer tutmasının başlıca nedenleri arasında dijital flört uygulamalarını ilk sırada sayabiliriz.
Sayısı her geçen gün artan bu uygulamalar insanlara “dışarda daha çok seçenek var” diyor ve dijital flört halindeki insanlar daha az bağlanıp daha çok insanı deneme eğilimi gösteriyor.
Bağımsızlık kültürünün gelişmesi ve yaygınlaşması, insanların bireysel ve kariyerleriyle ilgili hedeflerinin gelişmesi ilişkilerden ne beklediklerini de değiştirdi. Kişiler artık bir ilişkiye yatırım yapmadan önce kendini kurmaya ve kurtarmaya odaklanıyor.
İlişki içinde olmaktan kaçınmanın diğer bir nedeni, geçmişteki ilişkilerin travmaları var; dolayısıyla herkes artık daha tedbirli ve temkinli. Bu ürkeklik bazı insanların resmi bir onay mekanizması olarak kabul gören ilişkiyi göstermeyi ve ilan etmeyi reddetmesine de neden oluyor.
Situationship bir konfor alanı mı tuzak mı?
Bağ kurmadan – ya da daha az sorumluluk üstlenerek sürdürülen ilişkilerde planlı buluşmalar veya tarafların birbirini aileleriyle tanışmak gibi hedefi olmadığından insanların situationship’e daha yatkın olabiliyor.
İlişki herhangi bir program dahilinde sürdürülmediğinden, ilişki günlük iş akışı, seyahat ya da kişisel zamanla çakışmıyor. İnsanlara ciddi bir ilişkiden önce birbirini tanıma hatta deneme imkanı verdiğinden pratik görünüyor.
Bunun kişilere sağladığı en büyük konfor, bağımsızlık hissini koruması. Kişi biriyle görüştüğü halde kendi kişisel alanını korunmuş oluyor ve ben olma haline zarar gelmiyor.
Situationship ilişkinin tüm taraflarına bir tür konfor alanı sağlıyor, doğru. Belirsizlik, sorumluluk alma ve hesap verme gibi ilişkilere yönelik temel davranışları ortadan kaldırdığı için taraflara kendini bu durumun içindeyken daha rahat hissettiriyor.
Kişiler, karşılarındaki kişiye herhangi bir konuda herhangi açıklama yapmak zorunda kalmıyor, onunla beraber bir gelecek planı yapmamayı seçebiliyor, dolayısıyla duygusal yüklerden kurtuluyor.
Bazıları da sorumluluk almaktan kaçındığı için situationship’i tercih ediyor. Bir başkasıyla derin bir bağ kurmak, çatışmaları önlemek ve duygusal emek harcamaktan kaçınmak bazı insanlara zor gelir.
Bazı insanlar geçmişte yaşadıkları ilişkilerde yaşadıkları hayal kırıklıkları nedeniyle yalnızca korkar; terk edilmek travma yaratmıştır, yarı yolda kalmışlardır ya da yanlızca kırgındırlar.
Bir de aç gözlüler var; daima daha iyisini arayan, seçenekleri açık tutmak isteyen ve herkesle görüşüp hiç kimseye tam olarak bağlanmak istemeyen.
Genellikle bu üç motivasyon birbiri içine geçer ve insan bazen korktuğundan, bazen rahatını bozmak istemediğinden bazen de çok daha fazlasını istediğinden bu gri alanda kalmayı tercih eder.
Situationship yeni bir ilişki modeli mi olacak?
Dijital iletişim çağı ilerledikçe ve yeni dijital iletişim yolları açıldıkça, ilişkilerdeki belirsizliklerin tamamen ortadan kalkması zor, hatta güçlenecek gibi de duruyor.
Ekonomik krizler, aile yapısındaki değişimler, ben olma kültürünün öne çıkması gibi nedenlerle evlenme yaşının artması ve bireylerin yalnız yaşamaya daha fazla alışması, bu ilişki biçimini besleyen önemli sosyal davranışlar arasında.
İnsanlar daha bilinçli hale geliyor; ne istediğini bilen, kendi sınırlarını açıkça belirleyen bireyler belirsizliği daha az tolere ediyor.
Bu farkındalık situationship’in her iki yönde de ilerleyebileceğine işaret ediyor; ya bilinçli bir tercih olarak yaşanacak ya da ilişkilerinde netlik arayanların hızla terk ettiği bir ara durak haline gelecek.
Şu anda böyle bir ilişkinin içinde olduğunu düşünüyorsan, atabileceğin ilk adım dürüstçe kendine bakmak olmalı.
- Bu durum sana ne hissettiriyor, gerçekten ne istiyorsun?
- Eğleniyor musun, güven mi veriyor sana, gelecek görüyor musun?
Kendi sınırlarını belirlemek, hissettiklerini küçümsememek ve içinde bulunduğun belirsizliğin nereye kadar süreceğini kestirmeye çalışmak bu noktada çok önemli.
Net olmak romantik olmamak anlaına gelmez, hatta kişilerin kendine ve karşısındakine olan saygısını güçlendirir, huzurlu hissetmeyi sağlar.
Situationship şu anda yaşadığımız ve adına modern yaşam dediğimiz çağ içinde bir tür adaptasyon olabilir; konfor alanı güzeldir fakat her zaman orada yaşaman mümkün değil…
Referanslar ve ileri okuma…
- The psychology of situationships — The almost relationship
- Escaping the situationship: Understanding and addressing modern relationship…
- Situationship: How cultural norms shape modern relationships
- Psychology behind situationship
- A relationship coach shares why it’s harder to get over a situationship
